به نام خالق حبیب

بیانی حسی و متفاوت از حالات آوازهای ردیف و دستگاهی موسیقی ایران

 

پس از آنکه همه ما تعریفی علمی از ردیف موسیقی ایرانی را می دانیم و مطالبی از این دست را بارها در گذشته دیدیم و خواندیم، مطالبی پراکنده که وقتی به ذهن نامهربان من پدیدار می شود را به نظر صاحبدلان می رسانم.

در تعریف آواز همانگونه که آگاهی دارید مجموعه ای است از الحان و نغمه هایی که دارای ریتم آزاد و نیز گاهی اوقات با وزن اجرا می شود.

 

دستگاه سه گاه: (امید عشاق)

 

به لحاظ و بر اساس علم موسیقی (گام و فواصل) به دستگاه چهارگاه نزدیک و شباهت بسیار دارد و تعریفی که از این دستگاه در ذهن بنده نقش بسته، این آواز را عاشقانه ترین در ردیف موسیقی ایرانی می دانم همانند شعر سعدی و ساز حبیب الله بدیعی بیانی خاص و ویژه عشاق از معشوق است.

در آن سوز و اندوه همراه با عجر و التماسی که غرور و متانت نیز در آن محسوس است پیداست.

برای اینکه این حس را منتقل کنم چند نمونه آواز را معرفی می کنم تا با دقت بیشتری گوش دهید:

1 - آواز شجریان در آلبوم رسوای دل

2 - ... و یا نمونه ملموس تر در گلهای رنگارنگ 576 آواز ایرج همراه تار استاد جلیل شهناز

به عقیده این کمترین انتخاب شعر برای اجرای این آواز بسیار مهم است و برخی از خوانندگان به لحاظ تشابه ساختاری دستگاه سه گاه و چهارگاه از اشعاری حماسی و پندآمیز !!! استفاده می کنند و البته که بسیار ناموزون است؛ چون در ردیف آوازی به اندازه کافی لحن و نغمه وجود دارد تا هر شعر با پیام و حس خاصش در آن اجرا شود.